Jak używać: Matryce do form gipsowych
Drukowana matryca to forma na formę: w wydruku odlewasz gipsową matrycę do odlewu z masy lejnej (slipcasting). Wydruk jest wielokrotnego użytku — z jednego kompletu zrobisz wiele gipsowych form. Poniżej cały proces od rozpakowania przesyłki do pierwszego odlewu.
- 01
Sprawdź komplet i oczyść wydruk
Rozłóż wszystkie elementy: połówki ścianek, wkład (pozytyw naczynia) oraz dno. Usuń ewentualne nitki filamentu i sprawdź, czy klucze pozycjonujące wchodzą swobodnie. Wydruk umyj letnią wodą z płynem i wysusz.
- 02
Złóż formę
Połącz połówki na klucze pozycjonujące i osadź je w dnie. Styki ścianek dociśnij gumkami recepturkami, opaską zaciskową lub taśmą malarską. Wkład ustaw dokładnie na środku — od tego zależy równa grubość ścianki gipsu.
- 03
Uszczelnij i zabezpiecz styki
Wszystkie szczeliny od zewnątrz zaklej taśmą, a od środka przejedź cienkim wałeczkiem plasteliny lub wazeliny. Gips jest bardzo płynny i znajdzie każdą nieszczelność.
- 04
Nałóż separator
Wnętrze formy i wkład posmaruj cienko separatorem: mydłem potasowym, wazeliną techniczną lub roztworem szarego mydła. Nadmiar zbierz gąbką — gruba warstwa odbije się na powierzchni gipsu.
- 05
Rozrób gips
Użyj gipsu ceramicznego (np. modelowego G-2 lub Alpha). Proporcje z opakowania, zwykle około 100 g gipsu na 70 ml wody. Gips zawsze sypiemy do wody, czekamy 2-3 minuty na przesiąknięcie, dopiero potem mieszamy — powoli, przy dnie, żeby nie napowietrzyć masy.
- 06
Zalej formę
Lej cienkim strumieniem w jedno miejsce, po ściance, aż masa wypełni całą przestrzeń. Postukaj formą o blat przez kilkanaście sekund, żeby pęcherzyki powietrza wypłynęły na wierzch.
- 07
Poczekaj na związanie i rozformuj
Gips grzeje się i tężeje po 20-40 minutach. Odczekaj, aż wyraźnie ostygnie (zwykle 45-60 minut), zdejmij taśmę, rozłóż połówki i delikatnie wyjmij wkład. Nie podważaj metalem — narożniki gipsu są jeszcze miękkie.
- 08
Wysusz i użyj
Gipsową formę susz 2-4 dni w temperaturze pokojowej albo dobę w suszarce do 45 stopni. Dopiero sucha forma chłonie wodę z masy lejnej. Krawędzie przetrzyj drobnym papierem ściernym i możesz odlewać.
Częste pytania
- Jakiego gipsu użyć?
- Gipsu ceramicznego (modelowego), nie budowlanego. Budowlany jest zbyt mało chłonny i szybko się kruszy przy kolejnych odlewach.
- Ile odlewów wytrzyma wydruk?
- Wydruk służy do odlewania gipsu i przy dobrym separatorze wytrzymuje kilkadziesiąt cykli. Zużywa się dużo wolniej niż sama gipsowa forma.
- Gips wyciekł przez styki — co zrobić?
- Zwykle znaczy to za mało taśmy lub brak plasteliny w narożniku. Wylany gips zbierz zanim stężeje, formę umyj i powtórz zalewanie ze staranniejszym uszczelnieniem.
- Na powierzchni widać warstwy druku
- To normalne przy wydruku FDM. Jeśli chcesz gładszą formę, przed separatorem przetrzyj wnętrze drobnym papierem ściernym (600-800) lub nałóż cienką warstwę lakieru akrylowego.
- Czy formę można myć w zmywarce?
- Nie. Wysoka temperatura odkształca wydruk. Myj letnią wodą z płynem i susz w temperaturze pokojowej.
- Jak długo schnie gotowa gipsowa forma?
- Zależnie od grubości 2-4 dni w pokoju. Forma jest sucha, gdy wróci do jasnego, matowego koloru i przestanie chłodzić w dotyku.